سيد محمد باقر شفتي

373

تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار ( فارسي )

ثالث اقوال : آن است كه امام به صفحهء روى خود اشاره مىنمايد به جانب يمين خود ، و اين قول سيد مرتضى است در جمل العلم و انتصار ، و قول ابن ادريس است در سرائر ، چنانچه در حق منفرد چنين قائل شده‌اند ، و اين قول مختار محقق و علامه و غير ايشان است . رابع اقوال : آن است كه امام و منفرد اشاره مىنمايد به طرف انف به جانب يمين ، و اين مختار شيخ طوسى است در اقتصاد ، و ارجاع اين قول به قول ثالث ممكن است ، چنانچه در مقام اول مذكور شد . قول خامس : در اين مقام آن است كه امام مثل منفرد به گوشهء چشم راست اشاره مىنمايد به جانب يمين ، و اين قول شيخ طوسى است در مصباح و ابن براج در مهذب ، و اين مطلب اگر چه در حق منفرد مسلم است لكن در حق امام مسلم نيست ، بلكه مستحب در حق امام قول ثالث است ، يعنى سنت در حق امام آن است كه به صفحهء روى راست اشاره نمايد به جانب يمين خود . دور نيست حكمت در اين بوده باشد چون كه قصد امام در السلام عليكم تعلق مىگيرد به مأمومين و اين سلام بر ايشان است ، چنانچه مستفاد از بعض نصوص معتبره است ، پس مناسب اين است سلام نوعى بوده باشد كه مشخص مأمومين شود كه امام قصد آنها نموده است ، پس مناسب اين است كه اشاره به صفحهء روى نمايد ، و ترجيح يمين به جهت اشرفيت خواهد بود . و اما منفرد پس نظر به اين كه منوى او ملائكه است چنانچه بيان خواهد شد ، بنابراين حاجت به ايماى به وجه نيست ، همان ايماى به گوشهء چشم كفايت مىكند در اين مقام . مقام سوم : در بيان وظيفهء مأموم است در مقام تسليم . بدان كه مشهور ما بين فقهاء آن است كه مأموم در صورتى كه جانب يسار او كسى نبوده باشد ، اكتفاء مىنمايد به تسليمهء واحده در حالت توجه به قبله و به صفحهء صورت خود اشاره